آیپیتیوی یا تلویزیون آنلاین چیست و چگونه همه چیز را تغییر میدهد؟

آیپیتیوی سرویسی است که از طریق آن میتوانید به محدودۀ وسیعی از محتوای ویدئویی آن هم به سادگی روشن کردن یک تلویزیون دسترسی داشته باشید. با افزایش استفاده از این سرویس، تماشای تلویزیون را به روش جدیدی تجربه خواهید کرد و این بار، فقط به یک اینترنت پرسرعت نیاز خواهید داشت.

در این مطلب با سرویس تلویزیون آنلاین یا تلویزیون اینترنتی یا همان IPTV آشنا خواهید شد. در مورد اطلاعات اولیۀ آن صحبت میکنیم و توضیح میدهیم که راهاندازی این سرویس، به آسانی خرید یک ستتاپ باکس معمولی است.

آیپیتیوی چیست؟

کلمۀ IPTV مخفف Internet Protocol Television یا همان تلویزیون پروتکل اینترنت است و از سال ۱۹۹۵ میلادی برای ارائۀ سرویسهای ویدئویی در بستر اینترنت استفاده میشود. در گذشته استفاده از این سرویس محدود به وبسایتهایی مانند یوتیوب یا ویدئوهای موجود در وبسایتها میشد.

معمولاً برای تماشای تلویزیون اینترنتی، نیاز به استفاده از یک مرورگر اینترنت روی کامپیوتر به همراه نرمافزارهای اضافی به عنوان پلاگینها داشتیم. اما در سالهای اخیر دستگاههای بسیاری برای امکان استفاده از این سرویس در حالت سادهتر و منطقیتر – روی تلویزیونها – تولید شدهاند. تمرکز اصلی این مقاله نیز، همین دستگاهها هستند.

آیپیتیوی چگونه کار میکند؟

مقدمۀ این بحث بسیار روشن است: برای دسترسی به تلویزیون اینترنتی، نیاز به یک اینترنت پرسرعت دارید. آیپیتیوی ویدئویی است که از طریق اینترنت به یک کامپیوتر یا هر دستگاه دیگر متصل به کامپیوتر ارسال میشود.

در جدیدترین ستتاپ باکسها یا تلویزیونهایی که از سرویسهای آیپیتیوی پشتیبانی میکنند، میتوانید به وبسایتهایی مانند یوتیوب نیز دسترسی داشته باشید. به این معنا که بدون نیاز به ماوس و کیبورد، میتوانید با کنترل از راه دور دستگاهتان، به ویدئوهای مختلف دسترسی داشته باشید. جدا از این وبسایتها، امکان دسترسی به سرویسهای دریافت برنامهریزیشده (catch-up) یا ویدئو هنگام درخواست (VOD) نیز وجود دارد.

تلویزیون اینترنتی، ذاتاً یک سرویس اختصاصی است. در واقع میتوان گفت که یکی از دلایل اصلی به وجود آمدن آن، فشار رسانههای تصویری رایگان روی وبسایتهایی بوده که با قرار دادن محتوای ضبط شده، امکان دریافت غیرمجاز فیلمها و سریالهای پخششده را برای افراد فراهم میکردند.

البته مشکلاتی هم در زمینۀ استفاده از IPTV وجود دارد. برای مثال، امکان استفادۀ ویدئوهای یوتیوب به صورت جاسازی شده (embed) در وبسایتهای دیگر و همچنان اختصاصی ماندن ویدئوها برای سایت اصلی به سادگی وجود دارد اما این کار روی ستتاپ باکسها یا تلویزیونهای پشتیبانیکننده از آیپیتیوی روند طولانیتری دارد که برای همۀ آنها نیز به یک طریق نیست.

در مقابل، سرویسهایی مانند Google TV نیز وجود دارند که در صورت پشتیبانی توسط تلویزیون، علاوه بر محتوای تصویری، به اپلیکیشنهای اندرویدی نیز دسترسی خواهید داشت.

نکتۀ دیگر اینکه بعضی از ارائهدهندگان سرویس آیپیتیوی، با ارائهدهندگان سرویس اینترنت (ISPها) توافقهایی انجام میدهند که به نفع مصرفکنندگان خواهد بود. برای مثال، بین سرویسهای داخلی میتوان از آیسیما نام برد که با همکاری با بعضی از ارائهدهندگان اینترنت، امکان دسترسی رایگان به محتوای تصویری را برای کاربران فراهم کرده است. به عبارت دیگر، در صورت استفاده از آیسیما، مشترکان ISPهای به خصوص، تنها هزینۀ اشتراک سرویس آیپیتیوی را پرداخت میکنند و محتوای دریافتی آنها از اینترنت، جزو ترافیک مصرفی آنها به حساب نخواهد آمد.

برای استفاده از آیپیتیوی به چه چیزهایی نیاز داریم؟

جدا از بحث سنتی استفاده از تلویزیون اینترنتی روی کامپیوتر، دو روش متفاوت دیگر برای دسترسی به این سرویس وجود دارد. یکی تهیۀ یک ستتاپ باکس جداگانه و دیگری خرید یک تلویزیون با پشتیبانی از سرویسهای اینترنتی است.

بعضی از ستتاپ باکسها و PVRهای موجود از بخشی از سرویسهای IPTV پشتیبانی میکنند اما در صورتی که چنین دستگاهی در اختیار نداشته باشید، نیاز به تهیۀ یک ستتاپ باکس جدید با این خصوصیت خواهید داشت. پس از تهیۀ این دستگاه، تنها کافیست آن را به اینترنت وصل کرده (درست مانند اتصال یک کامپیوتر به اینترنت) و بدون انجام عملیات پیچیدهای از آیپیتیوی استفاده کنید.

بعضی از تلویزیونها نیز میتوانند برای استفاده از سرویسهای آیپیتیوی آمادگی داشته باشند. این امکان در برندهای مختلف با عناوین تجاری مختلفی مشخص شده است برای مثال روی تلویزیونهای الجی با نام NetCast، در پاناسونیک با نام VieraCast، در محصولات سونی با نام Bravia Internet Video و در تلویزیونهای سامسونگ با عنوان [email protected] معرفی میشود.

در حالی که اکثر تلویزیونهای متصل به اینترنت قابلیت ارتقا دارند و میتوانند از بسیاری از ویژگیهای جدید نیز پشتیبانی کنند اما باز هم اگر علاقمند به استفاده از سرویسهایی که در آینده ارائه میشوند هستید، تهیۀ یک ستتاپ باکس گزینۀ مناسبتری خواهد بود. ستتاپ باکسها محصولات نسبتاً ارزانی هستند و در صورت ایجاد تغییرات بزرگ در سرویسهای تلویزیون اینترنتی و عدم پشتیبانی دستگاههای موجود، تهیۀ یک ستتاپ باکس جدید نسبت به خرید یک تلویزیون دیگر عاقلانهتر خواهد بود.

با آیپیتیوی به چه چیزهایی دسترسی خواهیم داشت؟

محتوای آیپیتیوی را میتوان به طور کلی به سه نوع تقسیم کرد: محتوای کوتاه (کلیپها و موزیک ویدئوها)، متوسط تا طولانی (سریالها، ویدئوهای تخصصی مثل آموزشها و فیلمها) و جریانها (طولانیتر مانند کانالهای سنتی یا ویدئوهای مبتنی بر اتفاق).

این ویدئوها را میتوان از طریق سرویسهای گستردهای دریافت کرد اما هدف از این مطلب، تقسیمبندی سرویسها به سه دستۀ کلی است:

۱- Catch-up
در این نوع سرویس، کاربر میتواند محتوای پخششده در زمان خاص تعیینشده توسط یک شبکه را تا مدت زمان خاصی، در لحظۀ مورد نظر خود دریافت کند. برای مثال یک قسمت از یک سریال به خصوص که در زمان خاصی پخش میشود، تا مدتی تعیینشده مثلا دو هفته در دسترس کاربران خواهد بود.

۲- On-demand
در سرویس هنگام درخواست یا VOD، کاربر میتواند محتوای مورد نظر خود را از بین برنامههای موجود انتخاب کرده و آن را دریافت کند که البته معمولاً شامل هزینهای نیز خواهد بود. مزیت این سرویس نسبت به حالت کجآپ این است که محتوای دریافتشده در VOD تا مدت زمان طولانیتری نسبت به کجآپ قابل مشاهده خواهد بود.

۳- Streaming
سرویس استریمینگ یا جریاندهی مدتهاست که روی اینترنت استفاده میشود. در این روش، محتوای دریافتی روی کامپیوتر مبدأ وجود دارد و به صورت قطعه قطعه دریافت شده و پخش میشود. این سرویس میتواند مانند محتویات رایگان وبسایتهای یوتیوب یا آپارات یا مثل سرویسهای اشتراکی چون FetchTV در دسترس باشد.

کیفیت این سرویسها چگونه است؟

بسته به سرویسی که انتخاب میکنید و محتوایی که دریافت کرده باشید، کیفیت ویدئوی شما میتواند از سطح بسیار پایین تا اچدی و فول اچدی متغیر باشد. در واقع محتوای تصویری در این سرویسها از نظر کیفیت محدودیت چندانی ندارد و شما خواهید توانست بر اساس سرعت اینترنت خود یا هزینهای که میخواهید صرف کنید، محتوای مورد نظر را با کیفیت دلخواه خود (البته در چارچوبی که ارائهدهنده در اختیار شما خواهد گذاشت) دریافت کنید.

معایب آیپیتیوی

سرویسهای تلویزیون اینترنتی مزایای زیادی دارند اما بدون اشکال نیز نیستند. بعضی جنبههای منفی آنها در ادامه میآیند:

• هنوز این سرویسها – به خصوص در کشور ما – نو هستند و ارائهدهندگان اندکی برای آن وجود دارند. هرچه تعداد فعالان در این بخش کمتر باشد، به معنای انحصار بیشتر و رکود و سکون در کیفیت و کمیت سرویسها خواهد بود. گسترش بیشتر ارائهدهندگان و ایجاد رقابت بیشتر، به نفع مصرفکننده است و میتواند باعث امکان انتخاب گستردهتر و در نتیجه افزایش کیفیت و حتی کاهش قیمت از سوی رقبا شود.
• آیپیتیوی میتواند برای تولیدات محلی مضر باشد. در واقع با ایجاد امکان دسترسی گسترده و آسان به سریالها و فیلمهای خارجی، احتمالاً شاهد کاهش رغبت مردم به تماشای تولیدات داخلی که توان رقابت با تولیدات کشورهای پیشرفته در صنعت فیلمسازی را ندارند خواهیم بود. همان موضوعی که با رواج ماهوارهها شاهد آن هستیم.
• آیپیتیوی به عنوان یک رسانۀ تعاملی مطرح است. در واقع در این رسانه باید یک برنامه را برای تماشا انتخاب کنید. اگر به دنبال روشن کردن تلویزیون و تماشای هرچه پخش میشود باشید، سرویسهای سنتی موجود برای شما بهتر خواهند بود.

چرا به تلویزیون اینترنتی نیاز داریم؟

تلویزیون اینترنتی حداقل در کشور ما پدیدۀ تازهای است اما میتوان زمانی را دید که آیپیتیوی منبع اصلی محتوای روی تلویزیون اکثر افراد باشد. چرا باید تا ساعت ۱۰ شب جمعه صبر کنیم – و مراقب باشیم آن ساعت را از دست ندهیم – تا فلان سریال از شبکۀ اول پخش شود در حالی که میتوان آن را – آن هم به صورت قانونی – دانلود و مشاهده کرد؟ علاوه بر آن، تنها محتوای موجود در آیپیتیوی، محتواهای پخش شده در صدا و سیما نیستند. بسیاری از فیلمها و سریالهایی که در شبکههای نمایش خانگی عرضه میشوند به علاوۀ ویدئوهای دیگری که ارائهدهندگان برای کاربران در نظر میگیرند، قابل دریافت از طریق سرویس تلویزیون اینترنتی هستند.

ضمن اینکه با راهاندازی و تبدیل سرویس آیپیتیوی به تأمینکنندۀ اصلی محتوای تلویزیونی، نیاز به یک آنتن جداگانه نیز وجود نخواهد داشت و با یک اتصال اینترنت دسترسی به تلویزیون نیز ممکن میشود.

آیپیتیوی در ایران

همانطور که اشاره کردیم ipTV در ایران پدیدۀ تازهای بوده و آیسیما نخستین شرکتی است که در حال عرضه این سرویس است. این شرکت برای ارایه شبکههای تلویزیونی و رادیویی ایران (IPTV)، قراردادی رسمی را با شرکت سروش رسانه (به نمایندگی از سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران)، عقد نموده است. این شرکت همچنین با اخذ مجوزی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام به ارائه سرویس VOD نیز نموده است. راهحل فنی ارایهی این سرویس با استفاده از شرکتهای دانش بنیان داخلی و شرکتهای معتبر خارجی تهیه شده است و آیسیما در ارایه خدمات از هردو پلتفرم ایرانی و خارجی خود بهره میبرد. آرشیو آیسیما، مجموعهی بینظیری از هزاران فیلم سینمایی، سریال، موسیقی و ویدئوهای متنوعی با موضوعات آموزشی، سرگرمی و … است. آیسیما هم اکنون کاملترین ارایه دهنده سرویسهای تماشای ویدیو در ایران بوده و سرویسها متنوعی را در اختیار کاربران خود قرار میدهد. علاوه بر این مشترکین مخابرات، آسیاتک، هایوی میتوانند با تعرفه اینترنت به مراتب پایینتری از سرویسهای آیسیما استفاده کنند. آیسیما هم اکنون سرویسهای خود را بر روی پلتفرمها متنوعی نظیر لپتاپ، تلویزیون و موبایل و تبلت عرضه میگند. البته بدیهی است برای استفاده از تمامی سرویسهای Catchup، VOD و Streaming بر روی تلویزیون باید دستگاه ستاپباکس آیسیما را خریداری کتید.